Hangi Çarpıntılar Tehlikesiz, Hangileri Ciddiye Alınmalı?

Masum Çarpıntıların Nedenleri:
Kalbin aniden hızlı ya da güçlü attığının hissedilmesi genelde korkutucu olsa da her çarpıntı ciddi bir kalp hastalığına işaret etmez. Günlük hayatta sık rastlanan “masum çarpıntılar” arasında aşırı efor veya heyecanla kalp hızının artması, fazla kafein veya nikotin alımı, ağır yemek sonrasında nabzın geçici olarak yükselmesi, uyku pozisyonunda kalp atışının fark edilmesi gibi durumlar sayılabilir.
Örneğin merdiven çıkma, koşma gibi eforlarda veya ani ayağa kalkınca kalbin hızlanması normal bir fizyolojik cevaptır. Yatarken kalp atışlarını hissetmek, özellikle sırt üstü pozisyonda, kalp ritmi normal olsa da sessiz ortamda kişinin nabzına odaklanmasından kaynaklanır.
Yorgunluk, stres, uykusuzluk veya kafein nedeniyle ortaya çıkan “kalbin teklemesi” hissi (ekstrasistol, yani erken atım) de çoğu insanda ara sıra görülen ve genellikle zararsız bir ritim bozukluğu türüdür. Bu tip masum çarpıntılar kısa süreli olup kendiliğinden geçer, kalpte yapısal bir soruna yol açmaz.

Ne Zaman Bir Kardiyoloğa Görünmelisiniz?
Her çarpıntı şikâyeti önemsenmeli ancak bazı belirtilerle birlikte olduğunda mutlaka doktor kontrolü gerekir. Aşağıdaki durumlarda çarpıntı ciddiye alınmalıdır:

1. Çarpıntıyla beraber göğüs ağrısı olması
2. Nefes darlığı ve aşırı terleme eşlik etmesi
3. Bayılma veya şiddetli baş dönmesi gelişmesi
4. Çarpıntının dakikalarca sürmesi ve istirahatle geçmemesi
5. Uyku sırasında aniden çarpıntıyla uyanmak veya çarpıntı nedeniyle uyuyamamak
6. Ailede genç yaşta ani kalp ölümü öyküsü bulunması

Bu belirtiler, altta yatan ciddi bir ritim bozukluğuna (aritmi) işaret ediyor olabilir. Özellikle çarpıntı sırasında baş dönmesi veya bayılma yaşandıysa, ya da çarpıntı aniden başlayan ve uzun süren bir atak şeklindeyse vakit kaybetmeden kardiyoloji değerlendirmesi yapılmalıdır.

Tanı Nasıl Konur?
Çarpıntı şikâyetiyle doktora başvuranlarda ilk basamak EKG çekimi ve ayrıntılı öykü almaktır. EKG normal çıksa bile çarpıntının gelip geçici olabileceği unutulmamalıdır; bu nedenle 24-48 saatlik ritim Holter monitörü takılması sık kullanılan bir yöntemdir.
Holter cihazı günlük hayatınız sırasında kalp atımlarınızı kaydeder ve çarpıntı anındaki ritim bozukluğu yakalanabilir. Ayrıca doktorunuz ekokardiyografi (EKO) ile kalpte yapısal bir sorun (kapak hastalığı, kalp duvar kalınlaşması vb.) olup olmadığına bakabilir.
Kan testleri de tiroit hormon yüksekliği (hipertiroidi), kansızlık gibi çarpıntı yapabilecek durumları değerlendirmek için istenir. Bazı hastalarda efor testi ile egzersizin ritim üzerindeki etkisi incelenebilir. Tüm bu tetkikler sonucunda eğer önemli bir aritmi saptanırsa, tedavi buna göre planlanır.

Özetle:
Çoğu çarpıntı episodu masum nedenlere bağlıdır ve düzensiz yaşam, kafein, stres gibi faktörlerle ilişkili olabilir. Bu tür çarpıntılar genellikle kısa sürer ve ciddi bir sorun oluşturmaz. Ancak çarpıntılar sıklaşıyor, şiddetleniyor veya yukarıda listelenen alarm bulgularıyla beraber ortaya çıkıyorsa, kendi kendinize tanı koymaya çalışmadan bir kardiyoloji uzmanına başvurmak en doğrusudur.
Çarpıntı sırasında imkan varsa nabız ve tansiyon ölçülmeli, rahat bir pozisyonda dinlenilmeli ve atak geçmezse tıbbi yardım alınmalıdır. Unutmayın, kalbinizi dinleyin ama gerektiğinde bir uzmana danışmayı ihmal etmeyin.